Wat is een Topkeurmerk?
Topkeurmerken stellen strenge eisen op het gebied van milieu, dier en/of mens én hebben systemen om de naleving van de eisen te kunnen checken. Als een keurmerk bestempeld wordt als Topkeurmerk door Milieu Centraal dan geldt dat niet automatisch voor alle productgroepen. Het keurmerk kan een Topkeurmerk zijn voor een bepaalde productgroep terwijl het voor een andere productgroep geen Topkeurmerk is. Een voorbeeld is het Beter Leven 1-ster keurmerk. Dit is een Topkeurmerk voor zuivel, maar geen Topkeurmerk voor andere dierlijke producten zoals kip, rundvlees en varkensvlees. Ook kunnen de Topkeurmerken wijzigen als de criteria voor het referentiepunt wordt aangepast. Voor de gegevens tot en met 2025 is de beoordeling van 2022 gebruikt omdat deze tussen 2022 en het grootste deel van het jaar 2025 gold. In het najaar van 2025 is een nieuwe beoordeling gepubliceerd. Vaak zijn Topkeurmerken zichtbaar op de verpakking, ‘on-pack’, maar niet altijd. De indicatoren van dit dashboard omvatten producten waarbij het keurmerk zichtbaar is op de verpakking om de keuze van de consument makkelijker te maken.
Supermarkten hebben verschillende strategieën als het gaat om de toepassing van Topkeurmerken
Supermarktorganisaties belichten verschillende duurzaamheidsthema’s in hun Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)-jaarverslagen of websites zoals dierenwelzijn of eerlijke handel, wat vaak gepaard gaat met bepaalde Topkeurmerken. Steeds vaker worden bepaalde producten, zoals bananen, door de meeste of alle supermarkten aangeboden met minimaal een Topkeurmerk zoals Fairtrade of Rainforest Alliance.
De Nederlandse consument besteedde in 2025 circa 18% aan duurzaam voedsel met een Topkeurmerk in alle supermarkten inclusief supermarkten die niet meegenomen zijn in dit dashboard (Logatcheva, 2025). Landelijk is Rainforest Alliance het grootste Topkeurmerk in supermarkten, gevolgd door On the way to PlanetProof en Biologisch.
Voor het totale assortiment varieert het aandeel voedselassortiment met een Topkeurmerk van 6,88% (Hoogvliet) tot 99,65% (Odin). Bij ALDI, Dirk, Ekoplaza en Picnic steeg het aandeel assortiment met Topkeurmerk licht in de periode 2023 – 2025. Bij Hoogvliet, Albert Heijn en Lidl daalde het aandeel assortiment met Topkeurmerk licht in dezelfde periode. Ekoplaza en Odin streven naar een 100% biologisch assortiment, waardoor zij op bijna alle productgroepen (bijna) 100% Topkeurmerk dekking hebben. Alleen de productgroep vis, schaal- en schelpdieren scoort lager. Ekoplaza hanteert een minimum van ASC of MSC-keurmerk, of oranje score op de VISwijzer voor deze productgroep. Voor Odin geldt dat zij gedurende 2025 een assortiment aanpassing hebben doorgevoerd vanwege de wijziging in de VISwijzer waarbij Atlantische makreel is gewijzigd naar rood in de VISwijzer.
Voor de categorie vis-, schaal- en schelpdieren had het overgrote deel (>60%) van het huismerk- en totale assortiment bij de meeste supermarkten in 2025 een Topkeurmerk. In de categorieën eieren, zuivelproducten, aardappelen, groente en fruit en rundvlees verschilt het aandeel Topkeurmerken in het assortiment sterk per supermarkt. Bij pluimveevlees, varkensvlees en vleesbereidingen was het aandeel Topkeurmerken in 2025 beperkt: supermarkten haalden hier maximaal 10% Topkeurmerkomzet. Het grootste deel van het assortiment in deze categorieën heeft het Beter Leven 1 ster-keurmerk, wat geen Topkeurmerk is voor deze productgroepen. Bij Albert Heijn draagt een aanzienlijk deel van de producten in de categorieën zuivel, aardappelen, groente en fruit en (in toenemende mate) vlees het Beter voor Natuur & Boer-keurmerk. Ook dit keurmerk valt niet onder de Topkeurmerken.
Albert Heijn, ALDI, Dirk, Jumbo, Lidl, Odin en SPAR hebben informatie per productcategorie alleen voor 2025 geleverd. Van Jumbo is alleen informatie over het huismerkvoedselassortiment bekend. Een deel van de supermarkten heeft niet alle data per productcategorie kunnen aanleveren, waardoor in de figuur met data per productcategorie supermarkten soms ontbreken. SPAR heeft data aangeleverd die op 76% van het voedselassortiment zijn gebaseerd; 8,06% van de omzet van dit deel, en 7,21% van de huismerkomzet binnen dit deel is voor producten met een Topkeurmerk. Het is niet bekend of dit ook representatief is voor de 24% die niet is meegenomen in de data. De gegevens van SPAR zijn hierdoor niet in de grafieken opgenomen omdat deze niet goed vergelijkbaar zijn met de gegevens van andere supermarkten. Van Nettorama en Vomar is geen informatie beschikbaar over on-pack topkeurmerken per productgroep.
VISwijzer
Naast het inzicht in de prestaties van de supermarkten op het aandeel Topkeurmerken, biedt de onderstaande tabel ook inzicht in de resultaten van de VISwijzer. Als een visproduct geen keurmerk heeft, betekent dit niet per definitie dat dit geen duurzame keuze is. Andersom geldt ook dat als een visproduct wel een keurmerk heeft, dit niet automatisch betekent dat de vissoort een groene score heeft op de VISwijzer. Groen op de VISwijzer geeft aan dat vis, schaal- en schelpdieren duurzaam worden gevangen of gekweekt met stabiele visbestanden en minimale schade aan het mariene ecosysteem.
